Historia parafii

Parafia w Wierzbnicy Starej należy do najstarszych w okolicy. Pierwsza wzmianka o niej pochodzi z 1382 roku, kiedy to dokument wizytacyjny wymienia tutejszego plebana wśród duchownych archidiakonatu. Drewniany kościół, który wtedy stał na wzgórzu nad rzeką, nie przetrwał — na jego miejscu w drugiej połowie XV wieku wzniesiono świątynię murowaną z cegły, w stylu gotyckim, i to ona, mimo licznych przebudów, stoi do dziś.

Najcięższą datą w dziejach parafii pozostaje rok 1712. Pożar, który wybuchł w miasteczku, strawił dachy, wieżę i większość wyposażenia kościoła. Odbudowa trwała szesnaście lat i zmieniła wygląd świątyni: gotyckie mury otrzymały barokowe wnętrze, a wieżę zwieńczono hełmem, który zachował się do naszych czasów. Z tego okresu pochodzi ołtarz główny z obrazem Chrztu Pańskiego, ambona i dwa ołtarze boczne — Matki Bożej Różańcowej oraz św. Anny. Starsza od nich jest granitowa chrzcielnica, wykuta jeszcze w XV wieku i uratowana z pożaru.

W 1878 roku parafia otrzymała organy zbudowane w warsztacie organmistrzowskim z Elbląga. Instrument o siedemnastu głosach służy nieprzerwanie od blisko stu pięćdziesięciu lat i dziś wymaga gruntownej renowacji.

Przez stulecia granice diecezji zmieniały się wielokrotnie. W średniowieczu parafia należała do diecezji włocławskiej, od 1821 roku do chełmińskiej z siedzibą w Pelplinie, a po reorganizacji administracji kościelnej w 1992 roku znalazła się w granicach diecezji pelplińskiej.

Rok 1945 przyniósł kolejne straty. Ostrzał artyleryjski uszkodził dach nawy, zawaliła się część sklepienia w kruchcie, wypadły wszystkie witraże. Odbudowę prowadzono do 1950 roku, głównie siłami parafian — zachowały się listy ofiarodawców i wykazy dniówek przepracowanych przy kościele. Witraże w prezbiterium, wykonane wtedy według uproszczonego projektu, wymieniono dopiero w latach dziewięćdziesiątych.

W 1962 roku kościół wpisano do rejestru zabytków. Od tego czasu każdy remont prowadzony jest pod nadzorem konserwatorskim. W ostatnich dekadach wymieniono instalację elektryczną, osuszono mury, odnowiono elewację od strony południowej i uporządkowano otoczenie świątyni. Wiosną 2026 roku rozpoczął się remont dachu prezbiterium — najpoważniejsza inwestycja od czasu powojennej odbudowy.

Proboszczami parafii w ostatnim półwieczu byli kolejno ks. Zenon Ulatowski, ks. kan. Stanisław Kubaczyk, który posługiwał tu w latach 1996–2014, oraz ks. kan. Marek Zdrojewski, kierujący parafią od 2014 roku.